Miejsce kota w świecie zwierząt- przodkowie
Są tacy badacze tego tematu którzy twierdzą, że historia kociego rodu
rozpoczęła się około 65-70 mln lat temu. Pierwsi przodkowie kota, kreodonty,
patrzyły jak wymierały dinozaury.
Wg Wikipedii, kreodont zwany także Patriofelis,
wyglądał
tak. Dla mnie bardziej przypomina wydrę, ale ja nie jestem naukowcem. Był to duży, przypominający dzisiejsze
kotowate kreodont ze środkowego eocenu sprzed 45 milionów lat. Występował w Ameryce
Północnej. Dorastał do 1,2 - 1,8 m długości, nie wliczając w to ogona. Osiągał
więc rozmiary dzisiejszej pumy. Miał krótkie nogi z szerokimi stopami.
Wnioskuje się z tego, że był dość kiepskim biegaczem, za to sprawnym pływakiem.
Jego bliska krewna Oxyaena
zręcznie wspinała się, prawdopodobnie i Patriofelis posiadał tę
umiejętność . Jako że nie był zbyt dobrym biegaczem, zmuszony był
najprawdopodobniej odżywiać się padliną.
Mimo tego kreodonty zapoczątkowały ewolucję w stronę prawdziwych drapieżców
takich jak np. tygrysy czy nasze wspaniałe domowe kotki. Ich wymieranie zaczęło
się około 60 mln lat temu a całkowicie wyginęły około 12 mln lat temu.
Zanim to nastąpiło,
jeden z podgatunków dał początek innemu zwierzęciu z rodziny Miacidea. I tu znów za wikipedią, ten praprzodek
naszych kotków ponoć wyglądał tak. Ssaki te, dużo bardziej inteligentne i
sprawniejsze od swoich przodków, żyły na drzewach. Już nie żywiły się padliną,
były doskonałymi myśliwymi. Wszystkie
drapieżniki- a więc koty, psy, niedźwiedzie, szopy, łasice itd. – mają w nich
wspólnego przodka.
Jednym z najwcześniejszych
był Proailurus,
który pojawił się około 40 mln lat temu. I znów z pomocą przychodzi nam niezastąpiona
wikipedia- rycina obok. . Zwierzę to
miało długi tułów, tak jak i ogon i nogi. Ale, w odróżnieniu od dzisiejszych
kotów było ono jeszcze stopochodne (podczas poruszania wszystkie kości stopy
stykały się z podłożem).
Już 25 mln lat temu
pojawił się Pseudaelurus, czyli kot szablo
zębny. Wikipedia przedstawia tylko zdjęcie szczęki, więc ja wkleiłem rycinę
przedstawiającą najpopularniejszego, znacznie późniejszego, przedstawiciela
kotów szablo zębnych- tygrysa szablo zębnego. To zwierzę miało sposób
poruszania się już prawie palcochodny.
Pierwsze koty właściwe
Pierwsi przedstawiciele dzisiejszych kotów pojawili się około
12 mln lat temu w okresie pliocenu. Byli oni doskonale przystosowani do
zmieniających się warunków. Zwierzęta te
wykształciły i rozwinęły system polowań, dzięki czemu mogły przenosić się z
miejsca na miejsce wraz ze zmianami klimatu. Zdolność do chowania pazurów
pozwalała im bezszelestnie podchodzić zwierzynę a umiejętność chodzenia po
drzewach na niespodziewany atak z góry. Wśród ich przedstawicieli były tygrysy,
lwy, jaguary i gepardy zamieszkujące obszar dzisiejszych Chin, Europy i Ameryki
Połnocnej. Były także przedstawiciele mniejszych kotów jak manul i dziki
kot Martelliego.
Manul (po lewej), mały drapieżny ssak z rodziny kotowatych-
pojawił się około 2 mln lat temu, rozprzestrzeniony jest na obszarach Azji
Środkowej, od Zakaukazia i wschodniego wybrzeża M.
Kaspijskiego, przez Turcję, Uzbekistan i Kazachstan po Tybet,
Ałtaj,
Mongolię
i Syczuan
w Chinach. Na południe jego zasięg obejmuje Iran, Afganistan
i Pakistan.
Środowisko życia to stepy,
skaliste pustynie, równiny i pozbawione drzew obszary górskie.
Nas najbardziej interesuje kot Martelliego, który wymarł
około miliona lat temu i zamieszkiwał obszar Europy i niektóre rejony Bliskiego
Wschodu. Był najprawdopodobniej bezpośrednim przodkiem kota współczesnego od
którego pochodzą koty domowe. Wśród jego potomków można wymienić żbika, który
pojawił się około 600 tyś lat temu i zasiedlił obszar Europy, Afryki i Azji. To
on następnie zapoczątkował 3 główne podgatunki: dzikiego kota leśnego, azjatyckiego kota stepowego i kota nubijskiego.
Kot domowy wywodzi się
najprawdopodobniej od nieco większego kota nubijskiego, który obecnie
zamieszkuje Izrael, Tunezję, Korsykę, Sardynię Maroko i Sycylię. O tym, jak powstały rasy, napiszę następnym razem.
Informacje i zdjęcia zaczerpnięto ze stron Wikipedii oraz z książki Wojciecha Tymińskiego pt: "Encyklopedia Hodowcy KOTY"
PN